Afrikaanse instrumenten

Aburukuwa
Oorsprong: Ghana West Afrika. Open flesvormige drum. Het vel wordt op zijn plek gehouden door wiggen. Wordt gespeeld met een gebogen stok. Het geluid lijkt op de zang van een vogel met dezelfde naam.

Ahoko
Oorsprong : Ivoorkust West Afrika. Traditioneel percussie instrument. De ahoko is een houten stok met aan een koord geregen lege noten schalen die aan het uiteinde van de stok bevestigd zijn. Hoe meer schalen hoe harde het geluid.

Akonting
Oorsprong : (Jola) Senegal, Gambia West Afrika. Snaar instrument ( heeft wat van een banjo ) .Het heeft twee lange melody snaren en een korte snaar. De korte snaar wordt gebruikt als een drum en geeft begeleiding aan de melody. De melody bestaat uit slechts enkele noten die steeds herhaald worden. Wordt gespeeld om na het werk tot rust te komen alvorens te gaan slapen.

Baga drum
Oorsprong : (Baga) Guinee West Afrika

Balafoon :
Oorsprong : Westafrika Houten xylofoon gespeeld met stokken met aan het eind een ronde bal. De balafoon bestaat uit een stel(17-21 )gestemde (hard)houten staven. Er onder hangen twee rijen kalebassen als klankversterkers. De balafoon is karakteristiek voor de West-Afrikaanse traditionele muziek. Het is zowel een percussie- als een melodisch instrument. Voor het Manding volk van West- Africa is de balafoon van grote historische waarde.Het is een van de oudste van de Jeli instrumenten en de oorsprong terug te herleiden tot minstens de 13 e eeuw en de dagen van Sunjata Keita de eerste heerser over het Keizerrijk Mali.

Bolon
Oorsprong: Guinee ( oorspronkelijk gespeeld door jagers tijden ceremonies voor de jacht ) Een grote komvormige kalebas bedekt met geitenvel met een lange gekromde stok als hals. Boven aan de hals zit een `oortje` (zie: sekeseke) dat resoneerd. Het instrument heeft drie dikke snaren die vastgebonden zijn aan de hals. Stemmen kan door de snaren omhoog of omlaag te schuiven. Wordt gespeeld met de duimen.

Bougarabou
Oorsprong : Jola stam Zuid Senegal,Casamance en Gambia. De bougarabou is een set van verschillende traditionele trommels (iedere drum heeft een andere toonhoogte) bespannen met een koeienvel. EÃ©n persoon speelt vier trommels tegelijk en hij draagt daarbij verschillende metalen armbanden Siwangas genaamd.

Djabara
Oorsprong : Guinee (forest region )West Afrika Percussie instrument gemaakt van een kalebas met een net van gekleurde kralen eromheen, een zeer decoratief instrument met een hard indringend geluid.

DjembÃ©
Oorsprong: West Afrika. De djembÃ© is een trommel die uit 1 stuk hout is gemaakt. Het hout heeft een kelkachtige vorm waardoor het geluid enorm wordt versterkt. Het vel is meestal een geitenhuid en wordt vastgezet met touw ijzeren ringen. Het touw verbind de ringen aan elkaar en hierdoor krijg je een spansysteem. Hoe strakker het touw, hoe hoger de djembÃ© klinkt.

doundoun
Oorsprong: West Afrika. De doundoun is grootste van de drie doundouns( bespannen met koeien of kalfshuid) 50 tot 80 cm in doorsnede en soms meer dan een meter hoog, is de doundounba met een lage en langdurende toon, die zorgt voor diepte.Door de drie doundouns en djembÃ©`s te combineren kunnen met meerdere personen complexe ritmes worden opgebouwd. Gewoonlijk worden de doundouns door drie personen bespeeld. De trommels worden dan horizontaal op een rek gelegd aan de zijkant met stok bespeeld. Bovenop de trommels zit bel, gespeeld met een ijzeren staafje. In sommige ritmes speelt een speler alle drie de trommels. Ze worden dan verticaal neergezet, het liefst met het onderste vel los van de bodem. Beide manieren van spelen vergen de nodige oefening en grondige kennis van het ritme.

Econtin
Oorsprong : Senegal De econtin is een drie snarige instrument dat voornamelijk wordt bespeeld door de Diola in the Casamance. Het is de `missing link` tussen de harpachtige Kora en de luitachtige Ngoni.

Fedoundoun
Oorspromg : WestAfrika Fedoundoun (malinke) en Yedoudoun ( Soussou) ( fe en ye = water !) Waterdrum. Een grote kalebas gevuld met water waarin een andere (kleinere) kalebas op zijn kop drijft. Kan met de hand of met stokken ( net als die voor de balafoon ) gespeeld worden. Oorspronkelijk gespeeld in het droge seizoen in de hoop zo de regen te laten komen.

Fule
Oorsprong : Peul stam Fouta Djalon Guinee West Afrika. De Fule (Soussou) of Buru (Malinke) wordt gespeeld als dwarsfluit en heeft meestal drie gaten. Heel populair instrument bij de Peul musikanten Nyamakala genoemd. Gemaakt van een rietstengel met een mondstuk gekneed van was, soms overtrokken met leer en rijk gedecoreerd met in was gedrukte schelpjes ( cowries) De stem speelt een grote rol door klanken de produceren rijdens het spelen.

Gita
Oorsprong : Dit is een shaker gespeeld door vrouwen tijdens het dansen.Gemaakt van een grote halve kalebas met schelpjes rondom aan de rand bevestigd. Door het schudden slaan de cowries schelpen tegen de rand.

Gongoma
Oorsprong : Guinee West Afrika Deze duimpiano behoort tot de family van de lamellophones (zie ook kalimba)en wordt gemaakt van een grote kalebas met houten bovenblad. Heeft 3 tot zes zaagbladen (ijzerzaag) en wordt gespeeld met twee handen, een hand speelt de melodie en de ander hand slaat het ritme met een ijzere ring op de zijkant van de kalebas.

Gungon
Oorsprong Ghana De gungon nu is een dubbelvellige trommel vervaardigd uit Ã©Ã©n stuk hard hout. Het is een bastrommel en is ongeveer 50 cm lang en heeft een diameter van 30 Ã 35 cm. De trommel wordt met een riem naast het lichaam gehangen ter hoogte van de knieÃ«n. Hij wordt afwisselend bespeeld met een trommelstok in de rechterhand en men dempt de geproduceerde klanken af op het vel met de vingertoppen van de linkerhand. De trommel heeft een vrij zware klank.

Gyil
Oorsprong : Ghana, Burkina Faso en Mali family van de 14 tonig pentatonisch percussie instrument family van de xylofoon. Qua constructie lijkt de gyil veel op de balafoon. Wordt meestal alleen door mannen bespeeld.

Horde
Oorsprong : Guinee West Afrika. Het is een halve lege kalabas en word gespeeld door er met metalen ringen (om de vingers ) op te slaan. Soms bevestigd men er metalen `oortjes` op (net als bij de djembe ) die resoneren.

Ikoro
Oorsprong : ( Igbo ) Nigeria Een uit een stuk hout gemaakte spleettrommel die gespeeld wordt met twee stokken. De plaats waar de stok de spleettrommel raakt bepaalt de toonhoogte. Ieder instrument heeft minimaal drie verschillende toonhoogtes en vaak meer.

Kalimba
Oorsprong : (?)Afrika Net als de gongoma family van de lamellophone. Een kalimba (ook duimpiano, mbira, of sanz genaamd) is een in Afrika veelvuldig gebruikte lamellofoon. De tonen worden voortgebracht door het met de duimen aantokkelen van metalen tongetjes die op een klankkast zijn gemonteerd; vandaar de naam duimpiano. De klankkast kan verschillende vormen hebben. Veelgebruikt is een 15 tot 20 centimeter stuk halfrond bamboe dat aan de kopse einden met halfronde stukjes hout wordt afgesloten. Ook klankkasten van hout komen voor. Daarnaast wordt als resonator wel een halve kalebas gebruikt waar het instrument in wordt geplaatst.

Karignan
Oorsprong : Geribbelde metalen pijp met een oog om vast te houden. Wordt gespeeld door met een metalen stokje ritmisch over de ribbels heen te schrapen. Vaak gespeeld samen met N`goni .

kenkeni
Oorsprong: West Afrika. De kleinste van de drie doundouns (bespannen met koeien of kalfshuid)is de kenkeni met een doorsnede van 20 tot 25 cm en een hoge en korte toon. De kenkeni wordt traditioneel gebruikt om het tempo aan te geven door middel van een eenvoudig patroon. Dit patroon kan op de tel zitten, maar bij sommige ritmes zoals de doundounba-ritmes, zit het patroon helemaal naast de tel. Door de drie doundouns en djembÃ©`s te combineren kunnen met meerdere personen complexe ritmes worden opgebouwd. Gewoonlijk worden de doundouns door drie personen bespeeld. De trommels worden dan horizontaal op een rek gelegd aan de zijkant met stok bespeeld. Bovenop de trommels zit bel, gespeeld met een ijzeren staafje. In sommige ritmes speelt een speler alle drie de trommels. Ze worden dan verticaal neergezet, het liefst met het onderste vel los van de bodem. Beide manieren van spelen vergen de nodige oefening en grondige kennis van het ritme.

Kes Kes
Oorsrong : Kes Kes of Kassang Kassang bestaat uit twee kleine kalebassen (van de swawa boom) die gevuld zijn met zaadjes of steentjes en aan elkaar zijn verbonden met een stuk koord. Kes kes worden bespeelt door Ã©Ã©n van de kalebassen in je hand te houden en de andere, middels ritmische schudbewegingen om de hand heen te laten draaien en op te vangen .

Kora
Oorsprong : West Afrika. De Mandinka kora is een uniek instrument die er een beetje uitziet als een harp en een brug heeft gelijk aan die van een luit of gitaar. Ze heeft een grote klankkast in de vorm van een halve bol, een lange hals en twee niveau`s met 11 en 10 snaren, die over inkepingen in een loodrecht opgestelde kam lopen Hij klinkt enigzins als een harp.De manier waarop de kora wordt gespeeld, doet denken aan `finger picking` (bijvoorbeeld op de bluesgitaar). De snaren zijn zo gerangschikt dat het mogelijk is om akkoorden, harmonien en snelle melodieloopjes te spelen. De overige vingers houden vast aan de twee verticale handvaten. De kora vind je onder alle Mandingvolkeren. Het instrument wordt door de Mandinka in Gambia, Senegal en GuinÃ©e Bissau, de Malinke oftewel de Maninka in GuinÃ©e, de Bambara oftewel de Bamana in Mali en de Dioula in Ivoorkust gespeeld. De grootste betekenis in het sociale leven heeft de kora in Gambia en in de Casamance (het zuiden van Senegal). De kora heeft een traditie die honderden jaren oud is. Vroeger werd de Kora aan het hof van de heersers gespeeld. De muzikanten behoorden tot de dienaren van het hof.

Krin
Krin (spleettrom) Oorsprong : Guinee West Afrika. Krin (spleettrom) gemaakt van uitgeholde mango of redwood stronken. Heeft twee spleten en wordt met twee stokken gespeeld. Heeft meerdere klanken afhankelijk van de plaats waar de stok het instrument raakt.

N`goni
Oorsprong : Mali West-Afrika. N`goni is een eewenoud naarinstrument. De klankkast van de ngoni heeft de vorm van een langwerpige trommel en is overtrokken door een dierenvel. De ngoni kan vier tot zes en uitzonderlijk zelfs zeven snaren hebben, die bevestigd zijn aan een smalle houten hals. In Senegal is de ngoni beter bekend als Xalam. Ngoni is de Bambara benaming voor het instrument. De voorloper van de Amerikaanse banjo

N`goni2
Zie : ook N\`goni De \`Griots\` van Gambia, Mali en Guinee spelen op een plm. 60 cm lang instrument die vier of zeven snaren heeft. Ngoni-spelers maken gebruik van verschillende technieken en manieren van stemmen.

Sabar
Oorsprong: Sabar is de verzamelnaam voor verschillende ranke, houten trommels. De sabar wordt op ingenieuze wijze bespannen met geitenvel, door middel van 7 wiggen en koorden. De sabar wordt bespeeld met een hand en een galan (dunne lange stok) en is specifiek een Senegalees instrument en is mogelijk afgeleid van de seourouba (kutiro). Het sabar-ensemble wordt onderverdeeld in verschillende trommels. M`bung M`bung - kleinste trommel(basis ritme) Sabar N`der â€“ langste trommel (bepaald wat er gespeeld wordt) Lambe â€“ zware trommel ( lage toon) Talmbat â€“ iets smaller als talmbat (iets hogere toon als talmbat) Choll - afhankelijk van velspanning te gebruiken als talmbat of lambe) Goreng yeguel- lijkt opde lambe maar zeer hoog opgespannen ( zeer geschikt als solotrommel )

Sangban
Oorsprong: West Afrika. De sangban is de middelste van de drie doundouns (bespannen met koeien of kalfshuid), ca. 65 cm lang en 30 cm in doorsnede, met een lager en langer durende toon dan de kenkeni. De sangban verzorgt het hart van het ritme dat in gang wordt gehouden.Door de drie doundouns en djembÃ©`s te combineren kunnen met meerdere personen complexe ritmes worden opgebouwd. Gewoonlijk worden de doundouns door drie personen bespeeld. De trommels worden dan horizontaal op een rek gelegd aan de zijkant met stok bespeeld. Bovenop de trommels zit bel, gespeeld met een ijzeren staafje. In sommige ritmes speelt een speler alle drie de trommels. Ze worden dan verticaal neergezet, het liefst met het onderste vel los van de bodem. Beide manieren van spelen vergen de nodige oefening en grondige kennis van het ritme.

sekeseke
Oorsprong : Sekeseke ofwel sese. Metalen resonatoren die vooral voor de djembe gebruikt worden. Toch zie je ze ook op de hals van een ngoni of bolon.

Seourouba
Oorsprong : Casamance Senegal WestAfrika. Een collectie van 3 speciale trommels die een grote rol spelen in de traditionele cultuur van de regio Casamance. Het is een erg populair instrument en wordt gespeeld op alle belangrijke feesten.. De seourouba wordt bespeeld met een kort stokje en Ã©Ã©n hand. Seourouba(Kutiro) /Kutirnding (kleinste trommel ) Kutirba (grote trommel) Djaliba (solo trommel )

Sikko
Oorsprong : zuid Guinee en en noord Siera Leone Dunne vierkante houten trommel bespannen met geitenvel. Met het stem mechanisme aan de achtekant kan de toonhoogte veranderd worden. Wordt vastgehouden in de ene hand en gespeeld met de andere hand (of stok)

Sokko
Oorsprong : WestAfrika Sokko (malinke) of Nhenheru or Kalenden( Peul) of Koundi ( soussou) Komvormige kalabas overtrokken met een leguanen vel. Het instrument heeft vier snaren van paarden haar. De strijkstok is gemaakt van een gebogen stok met paardenhaar.

Soku
Oorsprong : West Afrika Eensnarige traditioneel vioolachtig instrument gebruikt in een muzieksoor Wassoulou genaamd. Het instrument volgt de melody lijn van de vrouwlijke zang.

Tama ( talking drum )
Oorsprong : Nigeria Kleine trommel met een vel aan beide kanten in de vorm van een zandloper. De trommel wordt onder de arm gekneld en door meer of minder druk ui te oefenen veranderd de toonhoogte. Gespeeld met een gekromde stok

Tunni
Oorsprong : (Peul) Guinee West Afrika. Dubbele fluit van twee rietstengels met ieder 6 gaten, aan het uiteinde een kleine uitgeholde kalebas met een grote opening. De fluit is gedecoreerd met kleine botjes.

Vijf hoofdige drum.
Oorspong : (Guerze) Guinee (forest region)West Afrika Vier kleine djembes vastgebonden rond een grote djembe. Alle vijf djembes hebben een andere toonhoogte.

Wassakhoumba
Oorsprong : Peul/Soussou Guinee Shaker gespeeld tijdens het besnijdenis ritueel. Gebogen stok met verschillende aan elkaar geregen schijven kalebas Die door de shaker op en neer te bewegne een scherp klappend geluid maken. De peul spelen dit instrument vaak samen met de Fule.